Grodziska Lubomia wykorzystywane w VIII i IX wieku znajdowało się wśród zalesionego terenu. Osada powstała w dogodnej lokalizacji i miała powierzchnię około sześciu hektarów.

W jego zachodniej części znajdowało się około 150 budynków mieszkalnych, przy czym chaty były całkiem duże. Wschodnia część grodziska służyła przestrzeń publiczna i miejsce handlu. Miejscowa ludność trudniła się głównie hodowlą i rolnictwem, uprawiała zboże i konsumowała dużo mięsa. Częstą czynnością były jednak też polowania, rybołóstwo, zbieractwo, produkcja rzemieślnicza i tkactwo. Produkowano narzędzia z brązu i żelaza, a niektóre odkrycia archeologiczne wskazują na obecność w Lubomi uzbrojonych wojowników, w tym jeźdźców.

Sercem wczesnośredniowiecznego grodziska był akropol ochraniany przez dwie fosy, z których jedna sięga sześciu metrów głębokości. Otaczały go dwa pierścienie glinianych wałów wzmocnionych przez konstrukcje drewniane. Przez te wały przechodziły dwie bramy, a na wschód od akropolu znajdowało się podgrodzie ochraniane zarówno przez fosę, jak i gliniany wał.

Grodzisko spalił Świętopełk I

Grodzisko najpewniej służyło jako centrum władzy plemiennej Golęszyców i pełniło swoją rolę do roku około 874 – 885, gdy prawdopodobnie zostało zdobyte i spalone przez księcia Świętopełka I, trzeciego i najsłynniejszego władcę Państwa Wielkomorawskiego, podczas jednej z jego wypraw. Po jego upadku  Golęszyce trafili pod władzę Królestwa Czeskiego.

Wtedy grodzisko nie zostało już odbudowane i straciło swoje znaczenie. Przyszłym pokoleniom pozostawiło jednak świadectwo, które trwa do dziś. Świadczą o tym również wykopaliska archeologiczne prowadzone w latach 1933–1936 oraz 1966–1968, podczas których odnaleziono fragmenty kolczugi i okucia zbroi typu awarskiego. Jednocześnie odkryto trzy drewniane obiekty mogące służyć jako miejsce zgromadzeń, świątynia i pałac. Artefakty z lubomskiego grodziska znajdują się obecnie w Muzeum w Wodzisławiu Śląskim. Model osady można z kolei zobaczyć w budynku szkoły podstawowej w Lubomi. Warto też odwiedzić same pozostałości grodziska. „Za wstęp nic się nie płaci” – mówi przedstawicielka gminy Joanna Hartman.

Z wizytą w Lubomi

Pierwsza wzmianka o samej Lubomi pojawia się w dokumencie z roku 1304. W drugiej połowie XIX wieku założono tu fabrykę cygar, która była filią przedsiębiorstwa z Raciborza. Oprócz grodziska cennym lokalnym zabytkiem jest ponad 300-letnia kaplica św. Jana Nepomucena.

Gmina Lubomia, na terenie której wybudowano zbiornik przeciwpowodziowy, znajduje się blisko czeskiej granicy. Niedaleko stąd do Raciborza i Tworkowa, przebiega tędy również zielony szlak turystyczny łączący Racibórz z Syrynią zwany Szlakiem Golęszyców. Przecina on samo grodzisko, które jest dobrze dostęne dla turystów. Mimo że gmina nie planuje rozwijania infrastruktury usługowej w jego pobliżu, bez wątpienie to miejsce ma dużo do zaoferowania.

Do Lubomi i grodziska można też dotrzeć po ścieżce rowerowej nr 313Z od strony Raciborza, nr 320C z Rybnika oraz nr 316Y z miejscowości Olza leżącej na czesko-polskiej granicy.

W sąsiedztwie, konkretnie wśród pól na pograniczu Lubomi, Syryni i Grabówki, znajduje się ponadto kolejna atrakcja turystyczna. Kopiec graniczny usypany prawdopodobnie w latach 1793–1794. Lokalna tradycja łączy jego powstanie ze Szwedami. W czasie wojny trzydziestoletniej miało ich tutaj być tylu, że gdy każdy opuszczający ten teren porzucił swoją szablę, to urósł z tego kopiec. Na górze znajduje się głaz z napisem Sophien Linde 1822, który jest pamiątką po zniszczonej już lipie zasadzonej na cześć Zofii Lichnowskiej.

autor: Petr Sobol