Turyści wybierający się odkryć skarby Kopalni Flaschara muszą zostawić swoje samochody w Odrach. Szlak zwany od nazwy niedalekiej wioski Veselskim prowadzi z miasta aż pod samą kopalnię, która pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, gdy w Niskich Jesionikach przemysł łupkowy był u szczytu.

Zwiedzanie trwało około godziny i dwudziestu minut. Jeszcze przed wejściem do dolnej sztolni Hortensja turyści otrzymują informacje o historii wydobycia łupków w Niskich Jesionikach, a następnie przechodzą przez dolny poziom, gdzie złoża leżą pod kątem 45 stopni, co stanowi bardzo ciekawy widok. Później zwiedzający docierają przez niewielką komorę wyłomową do wielkiej komory wydobywczej, w której znajduje się ekspozycja górniczych duszków, skarbników, nazywanych tutaj Szyferami, a także został odkryty fałd oraz skąd wchodzi się do części wspinaczkowej.

Komin między sztolniami

Właśnie komin między sztolniami należy do największych atrakcji kopalni. Wspinaczka odbywa się po zestawie czterech na skos ustawionych drabin połączonych trzema podestami w dawnym kominie wentylacyjnym, który liczy niecałe dwadzieścia metrów wysokości. „Nie wiem dokładnie, ile drabiny mają stopni, ale zadyszy się tu każdy” – śmieje się Zemanová, którą bardzo cieszy, że niektórzy zwiedzający przy wspinaczce zmierzą się z własnymi możliwościami. „Pewien starszy pan poprosił nas, żebyśmy mu wzięli na górę kule, a on sam ruszył na drabiny. Jak mu się je udało pokonać był z siebie bardzo dumny i robił sobie zdjęcia z wnukami. Pamiętam też dziewczynkę, która miała lęk wysokości, ale jednocześnie wspinaczka bardzo ją kusiła. Spróbowała więc, patrzyła tylko przed siebie i cały czas śpiewała swoją ulubioną piosenkę. Dała radę i była bardzo szczęśliwa” – dzieli się z nami Zemanová ciekawymi przeżyciami.

Czasami stanie się jednak, że turyści na pierwszej drabinie uznają, że dalej już nie pójdą i wracają. Nie muszą się obawiać, że zostaną gdzieś uwięzieni. „Z każdą grupą wyrusza dwóch przewodników i jeden jest zawsze gotowy, żeby wrócić z turystami, którzy nie chcą wspinać się przez komin. Obejdą go z zewnątrz i dołączą do reszty grupy na górnym poziomie. Nie stracą więc żadnego fragmentu trasy turystycznej” – zapewnia Zemanová. Na górnym poziomie zwiedzający mogą zobaczyć replikę wózka górniczego i mogą spróbować pchnąć po torach wózek nałożony do pełna łupkami. Mogą też za pomocą zdjęć wielkowymiarowych zobaczyć niedostępne części kopalni i przejść się po kamiennych chodnikach.

Zadowolone będą też dzieci, na które czekają skarbnicy. Turyści mogą również doświadczyć zupełnej ciemności i świecenia sobie lampami czołowymi. Czeka na nich też dużo ciekawych informacji o historii, geologii, górnictwie czy życiu pod ziemią. „No i oczywiście wiadomości o łupkach – ich przetwarzaniu, wykorzystaniu w przeszłości i współcześnie.  W trakcie niektórych wycieczek robimy nawet lekcje, jak ciąć łupki na specjalnych nożycach i zapoznajemy z tą piękną skałą” – dodaje Alena Zemanová.

Wycieczki na rok 2021

Kopalnia rozpoczęła pełną działalność turystyczną 11 lipca. „Przez cały następny weekend oprowadzaliśmy za darmo i z oddaną pomocą kilku przewodników w ciągu tego tylko pierwszego weekendu oprowadziliśmy około 700 osób, co jest naprawdę godny podziwu wynik“ - zdradziła Zemanová. Wstęp do kopalni jest możliwy tylko w towarzystwie przewodnika, a grupy mogą liczyć maksymalnie 15 osób. „Wpłynęło to na przeciążenie oferty wycieczek, ale staraliśmy się to wszystko rozwiązać tak, aby turyści byli jak najbardziej zadowoleni” – dodaje.

Kopalnia Flaschara jest otwarta od środy do niedzieli, na każdy dzień zaplanowane są cztery wycieczki. Ale jeśli przewodnicy byli w stanie, a zainteresowanie turystów było duże, zwiększano tę liczbę. Odbywały się również interesujące wycieczki specjalne, na przykład z geomorfologiem Janem Lehartem czy zoologiem Jirką Šafářem. „Gościła u nas też masa sztabów telewizyjnych, a wielkim zaszczytem była możliwość wystąpienia w programie Toulavá kamera. Dzięki ich reportażowi o kopalni dowiedzieli się ludzie w całym kraju i za granicą”.

Sezon miał się zakończyć pod koniec października. Potem kopalnia miała zostać zamknięta, ponieważ jest ważnym zimowiskiem nietoperzy i podkowców. Zimę przesypia tu od 100 do 150 przedstawicieli tych chronionych gatunków. Z powodu złej sytuacji epidemiologicznej sezon przerwano jednak już 12 października. „Było to dla nas oczywiście rozczarowanie, bo system rezerwacji mieliśmy cały czas zapełniony. Ale nie pozostaje nic innego, jak myśleć w taki sposób, że kopalnia czekała na ponowne otwarcie sto lat, więc nie ma tragedii, że niektórzy będą musieli poczekać ze zwiedzaniem do przyszłego roku. Już teraz mamy w systemie zarezerwowane niektóre miejsca w maju 2021” –  mówi Zemanová.

Szykuje się Szutrobranie

Mimo że pierwszy sezon zakończył się przedwcześnie, był wielkim sukcesem. Kopalnia Flaschara, która stanowi unikatowy przykład zachowanego kompleksu górniczego stworzonego ciężką i dzisiaj trudną do wyobrażenia pracą naszych przodków, stała się popularną atrakcją. „Myślę, że odwiedzający są zaskoczeni wielkością udostępnionej przestrzeni. Ogromną ciekawostką naszej kopalni jest też odkryte przez wydobycie czoło fałdu, ponieważ rzadko zdarza się widzieć pofałdowane warstwy skalne w wielkiej komorze górnego poziomu. Naszą kopalnię można bez przesady nazwać kamiennym podręcznikiem do geologii” – zachęca do odwiedzin w kolejnym sezonie Zemanová.

A czego możemy oczekiwać od kolejnego sezonu? „Przyznam, że pracujemy nad kwestią otwarcia dalszych części kopalni. Ale nie wyprzedzajmy faktów, ponieważ to wszystko jest póki co w stadium rozważań i pozyskiwania opinii różnych specjalistów” – zdradza Zemanová. „W następnym sezonie skupimy się bardziej na wycieczki ze specjalistami, a także chcieli byśmy je uzupełnić o różne wydarzenia”– dodaje. Planowane jest na przykład tak zwane Szutrobranie, w trakcie którego dzieci i dorośli będą tworzyć z kamieni, wyrabiać figurki i ozdoby czy też wycinać formy z łupków. „Będziemy się starać pobudzić w gościach zainteresowanie nieodłączną częścią naszej przyrody, czyli skałami i minerałami” – podsumowuje odrzańska urzędniczka.

autor: Petr Sobol